रूप
३-६ कृत्यम्
तृतीयाकृत्यम्
तृतियदिने तृतीयायां तिथौ द्वितीय दिनवत् सर्वं विधाय-
"तेस्रो दिन तृतीया तिथिमा दोस्रो दिनकै जस्तै सम्पूर्ण विधि गरेर–"
तेस्रो दिन सवैकाम द्वितियदिनको झै गर्ने बेलुका पनि सबै पहिले कै तरिकामा कार्यहरू सम्पन्न गर्ने।
चतुर्थीकृत्यम्
सर्वं द्वितियदिनवत्कृत्वा -
"सम्पूर्ण कार्य दोस्रो दिनकै जस्तै गरेर–"
सबै दोस्रो दिन को झै गर्ने ।
पञ्चमीकृत्यम्
द्वितियादि दिनवत्पूजादिकं सर्वं समाप्य-
"दोस्रो आदि दिनकै जस्तै पूजादि सम्पूर्ण कार्य सकेर–"
सबै दोस्रोदिन हरु झै कार्यहरु गर्ने ।
षष्ठीकृत्यम्
पूजनादिकं सर्वं द्वितियादिनवत्कृत्वा -
"पूजनादि सम्पूर्ण कार्य दोस्रो दिनकै जस्तै गरेर–"
पूजाविधिहरू चै सबै द्वितियदिन को झै गर्ने ।
सायंकाले बिल्वनिमन्त्रणम्
साँझमा बेलको निमन्त्रणा गर्ने
पूजासंभारं सम्पाद्य विल्ववृक्षसमीपं गत्वा शुचिः पूर्वाभिमुख उत्तराभिमुखो वा उपविश्याचम्य कर्मपात्रं कृत्वा कुशजलेन पूजासामाग्रीमात्मानं चभ्युक्ष्य तत्कुशादिकमादाय---
"पूजाका सामग्री तयार गरी बेलको रूखनेर गई, पवित्र भई पूर्व वा उत्तरतिर मुख फर्काएर बसी आचमन गरी, कर्मपात्र बनाई, कुशजलले पूजासामग्री र आफूलाई छर्केर, त्यो कुश आदि लिएर–"
वेलको फेदमा गएर संकल्प गर्ने-
ॐ अद्येह मम अस्मिन् शारद नवरात्र दुर्गापूजोत् सर्वाङ्ग बिल्वनिमन्त्रण कर्मणि श्रीदुर्गादेवीप्रीतये बिल्व वृक्षपूजनं दुर्गापूजनं चाहं करिष्ये ।
इति सङ्कल्पं विधाय दिप कलश गणेशादीन् संस्थाप्य तत्पूजाविधिना संपूज्य रक्तवस्त्रेण मूलमाच्छाद्य --
यति संकल्प गरेर दियो कलश गणेश स्थापना गरेर पूजा गर्ने र रातो वस्त्रले जराछोपेर पूजा गर्ने--
ॐ भगवति दुर्गादेव्यै नमः॥
ॐ विल्ववृक्षाय नमः॥
ॐ शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणे।
सर्वस्यार्त्तीहरे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते॥
इति मन्त्राभ्यां गन्धपुष्पादि निवेद्य ।
बद्धाञ्जलिः पठेत्---
"हात जोडेर (बद्धाञ्जली भई) पाठ गर्नू–"
प्रार्थना गर्ने-
ॐ रावणस्य वधार्थाय रामस्यानु ग्रहाय च।
अकाले ब्रह्मणा बोधो देव्यास्त्वयि कृतः पुरा॥
अहमप्याश्विने षष्ठ्यां सायान्हे बोधयाम्यतः।
शक्रेणापि च संबोध्य प्राप्तं राज्यं सुरालये॥
तस्मादहं त्वां प्रतिबोधयामि
विभूतिराज्य प्रतिपत्तिहेतोः।
यथैव रमेण हतो दशास्य
स्तथैव शत्रुन् विनिपातयामि॥
इति दुर्गां संबोध्य ।
पुनः पुष्पाञ्जलिं निवेद्य पुष्पाक्षतेन बिल्ववृक्षं स्पृशन् -
"फेरि पुष्पाञ्जलि अर्पण गरी, फूल–अक्षताले बेलको रूख छुँदै–"
फुल अक्षता लिएर बेलको फेद छुने-
ॐ मेरुमन्दर कैलाश हिम वच्छिखरे गिरौ।
जातः श्रीबिल्ववृक्षत्व, मम्बिका शिवयो प्रिय॥
श्रीशैल शिखरे जात श्रीफल श्रीनिकेतन।
नेतव्योऽ सि मयाऽ गच्छ पूज्यो दुर्गास्वरूपतः॥
बिल्ववृक्ष महाभाग सदा त्वं सकलप्रियः।
गृहित्वा तव शाखां वै देविपूजां करोम्यहम्॥
शाखाच्छेदोद्भवं दुःखं, न च कार्यं त्वया विभो।
देवैर्गृहित्वा ते शाखां पूज्या दुर्गेति विश्रुतिः॥
इत्यभिमन्त्र्य,
बिल्ववृक्षस्य वायव्यनैऋत्यस्थिताया युग्मफलपत्र सहिताया बिल्वशाखाया मूलप्रदेशे तैलहरिद्रादिभिर्लेपयेत् । ततः गन्धाक्षतपुष्पमालादिभिः समभ्यर्च्य माषभक्तादि बलिं सम्पाद्य उपनीय गन्धाक्षतपुष्पादिकं प्रक्षिप्य -
"बेलको रूखको वायव्य वा नैऋत्यतिर रहेको, जोर फल र पात सहितको बेलको हाँगाको फेदमा तेल, बेसार आदिले लेप लगाउनू। त्यसपछि चन्दन–अक्षता–पुष्पमाला आदिले राम्ररी पूजा गरी, मास आदिको बलि तयार पारी अर्पण गरेर, चन्दन–अक्षता–फूल आदि छर्केर–"
वेलको वायव्य वा नैऋत्य तिर जोडि वेलको फल सहितको हागाको फेदमा तेल र वेसारको लेप लगाउने-
ॐ कोसि कतमोसि कस्यासिको नामासि।। यस्यते नामा मन्न्महि यन्त्वा सोमेनाती तृपाम।।
र चन्दन अक्षता फुल्-माला आदिले पुजागरेर माषको दाल, दहि र अक्षताको बलि दिने-
ॐ ह्रीं ह्रूं क्रीँ भूतक्रूरेभ्यः स्वाहा।
भूताः प्रेताः पिशाचाश्च ये वसन्त्यत्र भूतले।
ते गृह्णन्तु मया दतं बलिमेवं प्रसाधितम्।।
पूजिता गन्धपुष्पाद्यै स्तर्पिता बलिभिस्तथा।
देशादस्माद्विनिः सृत्य पूजां गृह्णन्तु मत्कृताम्।।
इति भूमौ बलिं दत्वा-
यवसर्षपमुष्टिमादाय-
"जौ र सर्स्युँको मुठी लिएर–"
छेउछाउमा सर्सिउ र जौ छर्किने-
ॐ वेतालाश्च पिशाचाश्च राक्षसाश्च सरीसृपाः।
अपसर्पन्तु ते सर्वे दुर्गापूजां करोम्यहम्।।
ॐ फट्।
इति सप्तवारमभिमन्त्र्य दश दिक्षु विकिरेत् ।
धुपं दिपं
धुप दिप गर्दिने-
ततो बिल्वशाखस्थां देविं प्रणम्य,-
"त्यसपछि बेलको हाँगामा रहनुभएकी देवीलाई नमस्कार गरेर,–"
नमस्कार गर्ने-
ॐ रक्षोहणं व्वलगहनं व्वैष्णवीमिदमहन्तं व्वलग मुत्किरामि यं मे निष्ट्यो यममात्यो निचखानेदमहन्तं व्वलग मुत्किरामि यं मे समानो यमसमानो निचखाने दमहन्तं व्वलगमुत्किरामि यं मे सबन्धुर्यम सबन्धुर्निचखाने दमहन्तं व्वलगमुत्किरामि यं मे सजातो यमसजातो निचखानोत्कृत्याङ्किरामि ॥
इति मन्त्रेण शाखामभिमृश्य रक्षां कृत्वा गृहां प्रत्यावर्त्य सायं कृत्यं पूर्ववत्कुर्यात् ।
॥ इति बिल्वनिमन्त्रण विधिः ॥
॥ इति षष्ठिकृत्यम् ॥